شكل 14- نمايي از دبي سنج توربيني اين دبي سنج ها جهت تعيين دبي سيال از امواج صوتي استفاده مي كنند . پالس هاي مبدل پيزوالكتريك از سيال متحرك با سرعت صوت عبور كرده و سپس سرعت سيال با روش هايي كه در زير شرح داده شده ، اندازه گيري مي شود . روش اول اندازه گيري ، روش ترانزيت زماني مي باشد . در اين روش دو مبدل مقابل هم قرار گرفته اند و امواج صوتي عبوري از ميان آنها زاويه 45 درجه با جهت سيال درون لوله مي سازند ؛ سرعت صوت از مبدل بالا دست تا پايين دست برابر سرعت ذاتي صوت به اضافه سرعت سيال است. در يك اندازه گيري همزمان در دو طرف لوله ، مقداري كه (به طور الكتريكي) تعيين مي شود بيانگر سرعت سيال است و به طور خطي متناسب با دبي جريان است.در حاليكه روش ترانزيت زماني در اكثر سيالات به خوبي كار مي كند ضروري است كه از گاز يا جامدات به دور باشد تا از پراكندگي امواج صوتي بين مبدل ها جلوگيري شود.
روش ديگر اندازه گيري اين دبي سنج استفاده از اثر دوپلر مي باشد . وسايل اندازه گيري جريان در اين روش از دو نوع المنت مبدل استفاده مي كنند كه در يك طرف لوله قرار گرفته اند. يك موج مافوق صوت با فركانس ثابت توسط يكي از المنت ها به سيال ارسال مي شود و سپس جامدات و حباب هاي درون سيال، موج صوتي را به المنت مقصد منعكس مي كنند. طبق قانون دوپلر در صورت وجود يك حركت نسبي بين المنت ارسال كننده و دريافت كننده موج ، فركانس يا طول موج با يك تغيير مكاني همراه است . در دبي سنج دوپلر ،حركت نسبي اجسام معلق در سيالات ، تمايل به فشردن موج صوتي به طول موج هاي كوتاهتر (فركانس بالاتر) دارند. فركانس دريافتي در المنت مقصد با فركانس ارسال شده مقايسه الكتريكي مي شود تا اختلاف فركانسي را كه مستقيما متناسب با سرعت سيال در لوله است محاسبه شود. در مقايسه با روش ترانزيت زماني، عملكرد صحيح اين روش اندازه گيري مستلزم وجود گازها يا جامدات معلق در جريان مي باشد.
با وجود آنكه اندازه گيري به روش Ultrasonic مزاياي زيادي اعم از عدم وجود موانع در لوله ، كم بودن هزينه سنسور دارند ، ولي عملكرد آنها به شدت وابسته به شرايط جريان است به عبارتي دقت آنها به نوع سيال بستگي دارد و همچنين رسوب در لوله باعث كاهش دقت اندازه گيري آنها مي شود.
 |
| شكل 20- نمايي از اولتراسونيك سنج |
|